Nefis Terbiyesi

Ekleyen kişi Mehmet FATI Tarih Oca 4, 2012 Kategori Sohbetler |

0 yorum

Rabbü’l-Alemin Kur’an-ı Kerim’de buyuruyor ki:

1- İncir ve zeytine andolsun.

2- Sina Dağı’na andolsun.

3- Ve bu emin şehre (Mekke’ye) andolsun ki,

4- Biz muhakkak ki insanı en güzel şekilde yarattık.

5- Sonra onu aşağıların en aşağısına çevirdik.

6- Ancak inanan ve salih ameller işleyenler müstesnadır. (Zira) onlar için kesintisiz bir mükâfat vardır.[1]

İnsan Ahsen-i Takvîm Üzere Yaratılmıştır

Ayet-i Kerimede de ifade edildiği gibi, gerçekten insan, gerek maddi (fiziki) ve gerekse manevi yönü ile en mükemmel ve mükerrem bir surette yaratılmıştır.

“Ahsen-i takvim’de” buyruğu ile, onun mutedil ve dengeli yaratılışı ile gençliğinin olgunluğu kastedilmektedir. Genel olarak müfessirler böyle açıklamışlardır. O varlıkların en güzelidir. Çünkü herşey yüzüstü (yürüyecek şekilde) yaratılmış olduğu halde yüce Allah insanı dimdik yaratmıştır. Onun akıcı bir dili vardır, elleri vardır, kendileriyle yakaladığı parmakları vardır.

İbnu’l-Arabî dedi ki: Yüce Allah’ın insandan daha güzel bir yaratığı yoktur. Yüce Allah, onu canlı, bilgi sahibi, kudret sahibi, irade sahibi, konuşan, işiten, gören, işini çekip çeviren ve hikmetli bir şekilde davranan bir varlık olarak yaratmıştır. Bütün bunlar ise yüce Rabbin sıfatlarıdır. Bazı ilim adamları da bunları ifade etmişlerdir. “Allah Adem’i kendi sureti üzere yaratmıştır”[2] buyruğu da bu hususu beyan etmektedir.

el-Mubarek b. Abdu’l-Cebbar el-Ezdi bize haber vererek dedi ki: Bize Kadı Ebu’l-Kasım Ali b. Ebi Ali el-Kadi el-Muhassin babasından haber vererek dedi ki: İsa b. Musa el-Haşimi eşini pek çok severmiş. Bir gün ona: Eğer sen aydan daha güzel değilsen benden üç talak ile boş ol, dedi. Hanımı kalkıp, ondan perde arkasına çekildi ve sen beni boşamış oldun, dedi. Çok zorlu bir gece geçirdi. Sabah olunca Mansur’un sarayına gitti, ona durumu haber verdi. Bu işe katlanamayacağını açıkladı. Bunun üzerine (Mansur) fakihleri huzuruna çağırdı, onlardan fetva isledi. Bütün hazır bulunanlar: Hanımı boş oldu, dedi. Ebu Hanife mezhebine mensub bir kişi müstesna, o susuyordu. Mansur ona: Sen ne diye konuşmuyorsun? dedi. Adam ona şu cevabı verdi: Rahman ve rahim Allah’ın adı ile; “Andolsun incire ve zeytine, Sina dağına ve şu emin beldeye ki; andolsun Biz İnsanı gerçekten ahsen-i takvimde yarattık.” Ey müminlerin emiri! O halde insan eşyanın en güzelidir, ondan daha güzel hiçbir şey yoktur. Bunun üzerine Mansur, İsa b. Musa’ya; Durum bu adamın dediği gibidir. Haydi hanımın yanına git, dedi. Ebu Cafer el-Mansur adamın hanımına da: Kocana itaat et, ona isyan etme, o seni boşamış olmadı, diye haber gönderdi.

İşte bu insanın batınen, zahiren, görünüşünün güzelliği ve hilkatinin yapısı itibariyle Allah’ın yarattığı en güzel mahluk olduğunu göstermektedir. Bundan dolayı filozoflar şöyle demişlerdir: Şüphesiz ki, insan küçük evrendir. Zira yaratılmışlarda bulunan her ne varsa onda toplanıp biraraya getirilmiştir. [3]

Daha Sonra İnsan, Aşağıların Aşağısına İndirilmiştir

Bu konuda alimler çeşitli fikirler ortaya koymuşlardır. Bir kısım alimler, “Sonra onu aşağıların aşağısına” yani erzel-i ömre (ömrün en kötü, en fena çağına) “döndürdük.” Bu da gençlikten sonra ihtiyarlık, güçten sonra zayıflık halidir. Nihayet insan birinci halindeki çocuk gibi olur. Bu açıklamayı ed-Dahhak, el-Kelbi ve başkaları yapmıştır.

İbn Ebi Necih’in, Mücahid’den rivayetine göre; “sonra onu aşağıların aşağısına” cehennem ateşine “döndürdük” diye açıklamıştır ki, maksat kâfirdir, Ebu’l-Aliye de böyle açıklamıştır.

Bir açıklama da şöyledir: Yüce Allah, insanı yapısının üzerinde kurulduğu o üstün niteliklerle nitelendirince, insan azdı ve üstünlük tasladı. Öyle ki; “ben sizin yüce Rabbinizim” (en-Nâziât, 79/24) diyecek noktaya kadar geldi. Allah kulunun bu durumunu bildiğinden, ilâhî hükmünü kendisi verdiğinden, onu aşağıların aşağısına döndürdü. Bu da içini pislik ve necasetle doldurmak, kimi zaman isteyerek, kimi zaman da mecbur kalarak görülmedik bir şekilde bu pisliği dışına çıkartmak sureti ile bunu yaptı. Ta ki o, durumunun bu olduğunu görüp, gerçek değerinin ne olduğunu bilip haddini aşmasın.

“Sonra onu aşağıların aşağısına döndürdük” buyruğunun, onu sapıklığa geri döndürdük, anlamında olduğu da söylenmiştir. Nitekim yüce Allah şöyle buyurmaktadır: “Gerçekten insan ziyandadır. İman edip, salih ameller işleyenler müstesna.”(el-Asr, 103/2-3) Bu gibi kimseler müstesna. Onlar o hale geri döndürülemezler demek olur.[4]

[1] – Ali Arslan, Büyük Kur’an Tefsiri, Arslan Yayınları: 16/74.

[2][10] Buhari, V, 2299; Müstim, IV, 2017, 21K3; Müsned, 11, 244, 251, 3″15, ili, 434, 463. ‘Si

[3][12] İmam Kurtubi, el-Camiu li-Ahkami’l-Kur’an, Buruç Yayınları: 19/204-206.

[4][13] İmam Kurtubi, el-Camiu li-Ahkami’l-Kur’an, Buruç Yayınları: 19/206-207.

Bu yazının tümünü Word belgesi olarak indirmek için yandaki butona basınız. . .