Büyüklerin Af Konusundaki Ahlakı
Şa’bî’ye (rah.) biri kötü sözler söyledi. Bunun üzerine
Şa’bî, “Hakkımızdaki bu sözlerin doğru ise Allah Teâlâ beni affetsin. Doğru değil de yalan söylüyorsan Allah Teâlâ seni affetsin” dedi. 216
Müslim b. Yesâr, zalime beddua eden bir adama, “Şu zalimi zulmü ile baş başa bırak; zira onun bir an önce helâk olması için zulme devam etmesi, senin bedduandan daha tesirlidir. Ancak bir iyilik yaparsa belki bu iyiliği kendisini kurtarabilir, fakat bunu yapmayacağı meydandadır” demiştir.217
İbrahim b. Edhem (k.s), sopayla başını yaran bir kimsenin affedilmesini Allah’tan dilemiştir. Sebebini soranlara, “Bu dayakta benim Allah katında mükâfatım vardır. Ona sebep olan da bu adamdır. Onun sebebiyle ben mükâfat elde ederken, benim sebebimle onun cezalanmasını uygun bulmadım. Bunun için Allah’tan affını diledim” demiştir.218
Ebû Saîd el-Makberî’nin bir sözü: “Zalime karşılık vermemek, ona acımak ve Allah’tan sık sık onun için af dilemek af ahlâkını tamamlayan unsurlardır.” 219
Süfyân şöyle der: “İhsan, sana kötülük yapana, iyilik yapmandır. İyilik yapana iyilik ise ticaret gibidir. Yani al parayı, ver malı, der gibi bir şeydir.” 220
Büyüklerden Necmeddin Râzî (k.s) ne güzel demiş:
“Bize düşman olan da, saadet, iyilik bulsun, Cihandaki ömründe, o bereket bulsun.Yolumuzun üzerine diken koysa bir kimse, Bizden ona diken gitmez. Yollarında gül bulsun.”
Eğer Hak Almak istersen
Şeyh Sa’dî-i Şîrâzî Gülistan adlı eserinde şöyle bir hikâyeyi zikreder:
Bir gün Hârûnürreşid’in oğlu huzuruna gelerek filan çavuşun oğlu kendisine anası ile soyduğunu söyler. Hârûnürreşid cemaate sorar: “Ona ne gibi ceza verelim?” Cemaatten kimi onu idam etmek gerek, kimi dilini kesmek lâzım, kimisi malını müsadere ve kendisini tedip etmek yerinde olur, dediler. Hârûnürreşid hiçbirini beğenmedi. Oğluna şöyle hitap etti:
“Ey oğlum, eğer onu affedip ihsan edersen daha iyi yaparsın. Eğer hak almak istersen o ne şekilde sana küfrettiyse sen de o kadar ona söyle, fazla bir şey söyleme, sonra bizi zalimlerden eylersin.” 221
216 Mâverdi, Edebü’d-Dünyâ ved-Dîn, s. 358.
217 Gazâlî, İhyâ, 3/1676.
218 Gazâlî, ihyà, 3/1862.
219 5a’rânî, Tenbihü I-Mujterrîn, s. 110.
220 Sühreverdî, Avârifü’I-Maârif, s. 253.
221 Şeyh Sa’dî, Gülistan, s. 62.
Edep Ya Hu – Siraceddin Önlüer
Bu yazıyı yazdır!
